Thijs van Leer op zijn dwarsfluit en Louis van Dijk op de piano hebben dit kunstje 20 jaar geleden ook al gedaan. Maar wel lekker hoor! By-the-by; Waarom wordt er eigenlijk ‘te vaak’ in de zogenaamde hippe, trendy vrienden scene zo minachtend gedaan wanneer je er vooruitkomt tijdens discussies ”oh-ik-ben-helemaal-op-de-hoogte-van-de-allernieuwste-uberhippe-muziek” dat klassieke muziek toch wel erg prettig is om naar te luisteren.
Gooi Bach dus vaker over de speakers !

Waarom schijnen mensen goed te kunnen werken met Barok muziek op de achtergrond?

Tja, wat kan hier nu voor zinnigs over gezegd worden? Om meer inzicht te krijgen moeten we de Barok muziek in een groter perspectief plaatsen. Barok muziek is een stroming in de tijd. Het gestalte van Barokmuziek wordt net als alle muziek, en de hele schepping, bepaald door de parameters tijd, trilling en klank (welke in feite trilling is).

HERSENGOLVEN EN HARTSLAG

Er zijn verschillende staten van bewustzijn welke gerelateerd zijn aan onze hartslag en verband houden met de electrische activiteit van het brein. Zo hebben wij de alfa, beta, delta, teta en gamma golven. Beta golven houden verband met mentale activiteiten, terwijl de theta en delta golven verband houden met het onderbewuste en meditatie. De frequenties van de hersenactiviteiten geven dit aan. Ik selecteer mijn muziek soms op tempo. Wanneer ik wil gaan slapen zou ik Gregoriaans of gewoon kabbelend water kunnen opzetten, omdat dat mijn hartslag naar beneden brengt waardoor ik makkelijker in slaap val. Wanneer ik ga werken en snak naar muziek wil ik meer up tempo muziek, zo rond de 100 beats per minuut. Veel disco is geschikt hiervoor. Maar daar ligt de drums de bas en de zang erg op de voorgrond en dat leidt mij van mijn werk af. Dus misschien is dan Barok muziek in dat tempo marge wel op zijn plaats!

TEMPO TIJD EN WETMATIGHEID

Tempo is heer een meester van de hele schepping, omdat bijna alles in de schepping volgens een bepaalde wetmatigheid in tempo verloopt. Tempo is gerelateerd aan tijd (daar kunnen wij soms moeilijk bij komen, aangezien tijd en de ervaring van tijd vaak relatief lijkt te zijn. Een moment kan soms een eeuwigheid duren). Tempo en tijd hebben alles te maken met trilling. Ons hele leven wordt door trilling bepaald, want ALLES TRILT, zo boven, zo beneden (zelfs de tafel waaraan ik zit, ook al ervaar ik die als ‘hard’). In de bewegingscyclus van planeten zit een wetmatigheid. Op de aarde vinden we een wetmatigheid in de jaren, seizoenen, de dagen, de uren, minuten en seconden. Wij zijn slaven van de tijd. daar kunnen wij niks aan veranderen. Waar we echter wel invloed op kunnen hebben is de ervaring van tijd, en deze houdt weer verband met de activiteit van onze hersengolven. In de verschillende bewustzijnstoestanden wordt het begrip tijd op een andere manier ervaren (Jippie! Misschien zijn we dan toch niet zo’n slaaf van de tijd!).

Het tempo van muziek wordt bepaald aan de hand van het aantal beats per minuut. 60BPM wil dus zeggen 60 beats per minuut (tempo zegt trouwens niks over ritme).

Van hieruit valt te begrijpen hoe belangrijk tempo is bij het kiezen van muziek om bij te werken.

DE BRUG NAAR BAROKMUZIEK

Schijnen mensen goed te kunnen werken met Barok muziek op de achtergrond?

Indien dit zo is, wil ik eerst een 5 tal punten melden:

Ten eerste: dit zal niet opgaan voor ALLE barokmuziek, want ook in Barok muziek vinden we verschillende stijlen. Franse Barokmuziek klinkt bijvoorbeeld luchtiger en lichter dan Duitse Barokmuziek. Welke stijl zou meer geschikt zijn om bij te werken? Is het een kwestie van persoonlijke smaak? Of valt hier een duidelijke tendens in te herkennen?

Heeft invloed op werksfeer.

Ten tweede: dit hangt af van wie de muziek uitvoert. Sommige barokmuziek wordt opgefokt snel gespeeld, of juist veels te log. En dan komen we bij de oneindige discussie over de “authentieke” uitvoeringspraktijk (vergelijk Koopman maar eens met Von Karajan ).

Heeft invloed op werksfeer.

Ten derde: welke instrumenten spelen er? Een luit klinkt bijvoorbeeld veel zachter en ronder dan de meeste kerkorgels. Is het instrumentaal en/of koor? Timbre en dynamiek van een instrument spelen een (onbewust) grote rol in de ervaring van muziek.

Heeft invloed op werksfeer.

Ten vierde: de vorm. Een fuga is wel iets anders dan een menuetje

Heeft invloed op werksfeer.

Ten vijfde: tempo. Vergelijk J.S. Bach: Passacaglia in C BWV 582 maar eens met de fuga uit prelude, fuga en allegro van Bach (Bwv 998). De passacaglia is sneller dan de fuga (16e noten).
Heeft invloed op werksfeer.

Ten zesde: we kunnen onderscheid maken tussen wereldse en geestelijke muziek. De Brandenburgse Concerten van Bach zijn van een andere orde dan zijn Matheus.

En inderdaad, ook dit heeft zijn invloed op de werksfeer.

Maar wat vinden we, buiten deze 5 punten om, dan toch zo aantrekkelijk in Barok muziek dat we er goed bij schijnen te kunnen werken?

Barokmuziek is opgebouwd uit het voortspinningsprincipe. De muziek is gelijkmatig en levenskrachtig. Het is flegmatisch als een rivier die blijft stromen. Een eindeloos effect van ronde schelpachtige vormen zoals we die in de architectuur en beelden terugvinden. De muziek stroomt minimalistisch door op de achtergrond.

In de tijd van de Barok was er de zogenaamde melodische bas (becijferde bas). Op elke kwartnoot werd een ander akkoord gespeeld. Dit onderstreept het flegmatische voortspinningsprincipe (evenals het voortkabbelingsprincipe van de fuga, waar een stem inzet en later-als in een canon-de volgende stem het hoofdthema immiteert).

Ideaal om bij te werken.

Een belangrijk gegeven is de dynamiek: die is er namelijk vaak niet. Er wordt weinig met zacht en hard gespeeld. De muziek klinkt gelijkmatig en brengt wat dat betreft geen heftige schokken teweeg.

Ideaal om bij te werken.

Behalve de overgave aan God, in dienst van de gemeente, schreef de Barok componist voor Het Hof. Hij schreef ter ere van God of ter ere van een Groothertog, Koning, historische gebeurtenis etc.

Vaak klinkt de muziek statig, verheven, contemplatief, feestelijk maar niet te uitbundig. De muziek heeft een zekere kwaliteit en allure waar mensen prettig bij schijnen te werken. Ook kan het een triomfantelijk gevoel van klasse oproepen. Inderdaad: vele composities hebben een kwaliteit die duidelijk aantoonbaar is. Misschien wil de werkende persoon met deze muziek op de achtergrond daar maar al te graag mee geassocieerd worden… . En misschien, of waarschijnlijk, zal er onbewust wat van die kwaliteit doorschemeren in het werk wat verzet wordt.

Planten groeien beter en sneller in de invloedssfeer van barokmuziek. Daarentegen gaan ze hangen bij Heavy Metal. *

Toeval? Nee, omdat het is aangetoond. Misschien zit er wel meer natuur in barokmuziek dan we denken!. Wanneer we het erover eens zijn dat barokmuziek flegmatische aspecten heeft, dan is het niet zo gek dat planten goed op deze muziek gedijen, daar alles in de natuur ontspringt en gaat vanuit een eindeloos voortspinningspincipe.

En dan: Het ego van de Barokcomponist was kennelijk nog niet zo sterk ingedaald; hij stond letterlijk en figuurlijk dichter bij de natuur.

In de Romantiek werd dat anders. De componist werd romanticus. Zijn heftige levensbekommeringen werden in een 80 koppig symfonie uiteengezet. Met alle extremen daarin tot gevolg. Sentimenten werden vol bombast uitgedrukt in extreme klankkleuren van verschillerlei dynamiek welke het pathos en hartezeer van de componist zou moeten uitdrukken.

MIJN FAVORIETE BAROKMUZIEK:

Muziek die niet te zwaar en pathetisch is. Bach’s luitsuites kunnen ermee door (afgezien van de chaconne), vioolpartita’s, Brandenburgse concerten, clavecimbelconcert in d gaan goed. Vivaldi’s concertos. Torelli, Corelli. Weiss. Telemann.